Słowacki i Piłsudski – wykład prof. Andrzeja Nowaka

I jak co miesiąc – nowy wykład prof. Andrzeja Nowaka z cyklu “Filary polskości”.  Tym razem omawiał on sylwetki Słowackiego i Piłsudskiego.  Przedtem jednak przez ponad 20 min. mowił o aktualnej sytuacji zwiazanej z Ukrainą i Krymem.

Spotkanie odbyło się jak zwykle w Domu Pielgrzyma “Amicus” na warszawskim Żoliborzu niedaleko placu Wilsona w dniu 11.03.2014.  Początek o godz 16:30.  Przyszło chyba wiecej osób niż zwykle /200-300/ i na poczatku panowała lekko napięta atmosfera.  Dwie osoby zapytały mnie “Czy będzie wojna?”.  Skad niby mam to wiedzieć?  Odpowiedziałam, że chyba nie.  Modlitwa przed wykładem była w intencji pokoju na Ukrainie.

Odnosząc się do aktualnych wydarzeń, oprócz uwag o imperialnych zapędach Rosji i wykorzystywaniu w nich mniejszości, prof. Nowak przypomniał czterech wielkich Polaków zwiazanych z polityka wschodnia Polski: Juliusza Słowackiego, Józefa Piłsudskiego , Karola Wojtyłe, czyli Jana Pawła II oraz Lecha Kaczyńskiego.  Opisał jak postawy jednych wpływały na drugich: Słowacki na Piłsudskiego I Wojtyłę, Piłsudski na Kaczyńskiego.  Mówił też o zadziwiającej przemianie obecnej ekipy rządowej w Polsce i zastanawiał się, na ile jest ona autentyczna.

Jeszcze stosunkowo niedawno Donald Tusk zachwycał się Putinem i określał go mianem “naszego człowieka w Moskwie”.  Teraz zaś zrobił się skrajnie antyrosyjski. Prof. Nowak powiedział, że najlepszym sprawdzianem aytentyczności tych postaw bedzie stosunek do sprawy Smoleńska.  Teraz jest dobry moment by powrócic do niej i zażądać jej wyjaśnienia.  Rządzący aktualnie Polsk…a powinni z tego skorzystać.  Jeśli tego nie zrobią, to ich “nawrócenie” będzie wątpliwe.

Profesor przeszedł potem do głownego tematu wykładu.  Przypomniał, ze Józef Piłsudski w 1927 roku polecił sprowadzić prochy Słowackiego do kraju i pochować je na Wawelu, gdyż  poeta “królom był równy”.  Na swoim nagrobku marszałek polecił wyryć cytat z “Beniowskiego :

“Kto mogąc wybrać, wybrał zamiast domu

Gniazdo na skałach orła, niechaj umie
Spać, gdy źrenice czerwone od gromu
I słychać jęk szatanów w sosen szumie.
Tak żyłem.”.

potem A. Nowak opisal pokrótce biografię Słowackiego zwracając uwagę m.in na to, że w wieku 13 lat w salonie literackim swej matki spotkał on Adama Mickiewicza.  Omówił potem warszawskie i paryskie lata Słowackiego, wspominajac o krótkim epizodzie z Towiańskim.  Przede wszystkim jednak zajął się poglądami Słowackiego na historię Polski i spoleczeństwo.  Słowacki był zwolennikiem republikanizmu, z tym, że prawa obywatelskie powinni według niego mieć tylko ci, którzy w jakiś sposob zasłużyli się Ojczyźnie.  W “Królu Duchu” Słowacji opisywał wybitne jednostki, właśnie owych “królów ducha”, którzy tworzyli historię, często wbrew społeczeństwu.  W tym poemacie Słowacki opisał galerię takich postaci od mitycznych założycieli państwa polskiego po Bolesława Szczodrego /Śmiałego/.

Potem prelegent mówił o dramatach Słowackiego poświeconych Konfederacji Barskiej: “Ksiądz Marek”, “Sen srebrny Salomei”, a takze o “Anhellim’ I “Beniowskim”.  Zauważył też, iż Słowacki w przeciwieństwie do Mickiewicza nie miał w sobie pokory.  Uważał, że należy dążyc do zwycięstwa.

To właśnie spowodował, ze miał tak silny wpływ na Piłsudskiego, który też pragnął zwyciezac.  Profesor opisal pokrótce koleje życia przyszłego marszałka, pisząc o jego bracie, Bronisławie, zesłanym na Sachalin z audział w konspiracji majacej na celu zamach na cara, Aleksandra III /nieudany/.  Zacytowal m. in list do Feliksa Perla pisany przez Piłsudskiego przed akcją pod Bezdanami  /TUTAJ/.

Andrzej Nowak wspomniał o koncepcjach politycznych Piłsudskiego, który próbował stworzyć związek Ukrainy, Białorusi i Litwy pod przewodnictwem Polski.  Nie chcieli jednak tego ani Polacy, ani Ukraińcy, ani Litwini, ani też Białorusini.  Wyprawa do Kijowa razem z Petlura skończyła się niepowodzeniem.  Nawet dziś Ukraińcy nie uważają Petlury za swojego bohatera.

Profesor cytował też wypowiedzi marszałka z ostatniego okresu jego zycia, w których mówil on z troska, że ci którzy naprawdę walczyli o niepodległość są odsuwani, a awansują różne szuje.  Wykład trwał do 17:45, a potem były pytania z sali.  Pytano, co to jest cywilizacja turańska, a następnie o Krym.  Profesor opisał pokrótce dzieje Krymu i powiedział, że jego zdaniem o przynależnosci państwowej tego półwyspu powinno decydować zdanie jego rdzennych mieszkanców, czyli Tatarów krymskich, oni zas optują za Ukrainą.  Ja zapytałam o deklaracje budapeszteńska.  Andrzej Nowak odpowiedział, że nie należy się godzić na gwarancje wielkich mocarstw i przypomniał sytuację z XVIII, kiedy to nienaruszalność granic Rzeczpospolitej gwarantowały Rosja, Prusy i Austria, a mimo to do rozbiorów doszło.

Spotkanie zakończyło się o 18:10.  Filmował je Grzegorz Kutermankiewicz dla portalu Solidarni2010.pl.  Następny wykład odbędzie się 8.04.2014 w “Amicus” o 16:30.  Jego bohaterami będą: Kardynał Stefan Wyszyński i Jan Paweł II.

O autorze: elig