Krzysztof Szczawiński „Platon – najbardziej niebezpieczny filozof, jaki kiedykolwiek żył”

Autor tej krótkiej rozprawki na X pisze o sobie: Fan rozsądku, wolności i zachodniej cywilizacji; Tata czwórki dzieci; Absolwent matematyki i filozofii (…) Uczyńmy Zachód znów wielkim.

Krzysztof Szczawiński zamiast cywilizacja łacińska pisze cywilizacja zachodnia. Kompas z którego korzysta wydaje się wskazywać prawidłowy, lecz ogólny kierunek. Pomimo, że jego analizy wydają się nie mieć aż takiej głębi jak ostatnia książka B. Stanisławczyk „Bękarci Judaizmu. Dzieje rewolucji gnostyckiej”, to zgodnie z zasadą dla każdego opornego i niewierzącego…, publikujemy jako pierwszy bodziec do refleksji.

Teraz Platon – najbardziej niebezpieczny filozof, jaki kiedykolwiek żył.

Arystoteles był jego uczniem, jego korektorem, a na końcu jego antidotum. Spór między nimi nie jest starożytną historią. To spór, który Zachód obecnie przegrywa.

1. Platon nie ufa światu. Wszystko widzialne, namacalne, szczególne — rynek, ciało, jednostka — jest dla niego jedynie cieniem. Rzeczywistość to Forma, Idea, doskonała abstrakcja dostępna tylko dla filozofa. To nie tylko metafizyka. To polityka. Jeśli rzeczywiste jest abstrakcyjne i tylko filozof może do niego dotrzeć, to tylko filozof powinien rządzić. „Państwo” wynika nieuchronnie z teorii Form. Platon stworzył pierwszy plan technokratycznej tyranii i nazwał to filozofią.
2. Jego idealne państwo jest rządzone przez królów-filozofów — wybranych, wyszkolonych i samoodtwarzających się. Oni wiedzą lepiej, co jest dla ciebie dobre, niż ty sam, ponieważ mają dostęp do Form, a ty nie. To każda instytucja oparta na mianowaniu, każda klasa ekspertów, każda centralna komisja planowania, jaka kiedykolwiek istniała, ubrana w togę i mówiąca po grecku. Technokrata rządzący boskim prawem egzaminów konkurencyjnych to platoński król-filozof, który zapomniał o filozofii, ale zachował władzę.
3. Idealizm i absolutyzm to intelektualna choroba ludzkości. Unikając zderzenia z rzeczywistością, one rodzą aroganckie złudzenie — a aroganckie złudzenie połączone z władzą produkuje totalitaryzm. To dokładne przeciwieństwo tego, co zbudowało zachodnią siłę: indywidualną wolność, konkurencję i merytokrację — system, który zachęca każdego do tworzenia maksymalnej wartości i daje najwięcej miejsca tym, którzy robią to najlepiej. Zamiast systemu posłuszeństwa wobec intelektualnych i fizycznych osiłków.
4. Zaczęło się poważnie od Platona, osiągnęło szczyt u Hegla, a dzisiejsze marksizmy i dekonstrukcjonizmy to jedynie brudna woda pozostała po nich. Co wszystkie one dzielą, to ten sam profil społeczny pochodzenia: znudzeni, znudzeni chłopcy z bogatych domów, nietknięci presją prawdziwego przetrwania, wymyślający swoje idealizmy w wygodnym oderwaniu od konsekwencji. Niestety, oderwanie od rzeczywistości imponuje wielu prostym umysłom z intelektualnymi ambicjami. Oni słuchali. Wyniki były fatalne. Miliony trupów.
5. Platon wymyślił „Szlachetne Kłamstwo” — ideę, że klasa rządząca powinna oszukiwać ludność dla jej własnego dobra. Uważał to za rządy. Każda ideologia, która kiedykolwiek systematycznie kłamała swojemu ludowi, świadomie lub nie, działała według platońskiego podręcznika. Każde ministerstwo propagandy, każda polityka moderacji treści usuwająca nieautoryzowane narracje to platońskie „Państwo” z zaktualizowaną technologią.
6. Arystoteles wszedł do Akademii Platona, studiował tam przez dwadzieścia lat, a potem systematycznie rozmontował wszystko. Tam, gdzie Platon widział Formy, Arystoteles widział szczególności. Tam, gdzie Platon ufał filozofowi, Arystoteles ufał klasie średniej. Jedna tradycja rodzi naukę, prawo zwyczajowe i wolny rynek. Druga rodzi utopijny — i przemoc potrzebną do ich budowy. A w tym procesie dwa i pół tysiąca lat wyrafinowanej abstrakcji pogrzebało najbardziej oczywistą prawdę dostępną każdemu żywemu organizmowi: że naszym celem jest przekazywanie życia dalej, tworzenie najbardziej kwitnącego możliwego następnego pokolenia. Proste. Oczywiste. Zasłonięte tysiącami lat wyrafinowanego bredzenia platonistów.
7. Każda wielka katastrofa spowodowana przez człowieka w nowoczesnej erze ma platońskie DNA — Republika Rozumu Rewolucji Francuskiej, naukowe prawa historii marksizmu, Nowy Człowiek Mao. Każda z nich zaczynała się od Formy i wymagała, by niedoskonały świat został zmuszony do podporządkowania się jej. Kupka ciał nie jest przypadkiem wdrożenia. To to, co się dzieje, gdy traktujesz Platona na poważnie na tyle, by działać zgodnie z nim. Odpowiedź Arystotelesa brzmi mniej atrakcyjnie: spójrz na to, co naprawdę istnieje, pracuj z tym, czym naprawdę są ludzie, buduj instytucje, które przetrwają kontakt z rzeczywistością. Brzmi mniej pięknie. To dlatego wciąż tu jesteśmy. /link/

System operacyjny Arystotelesa

Arystoteles napisał system operacyjny, na którym działała cywilizacja zachodnia przez dwa tysiące lat – i cicho porzuciła go w XX wieku, mniej więcej w tym samym czasie, gdy zaczęły się wszystkie katastrofy, które opisaliśmy.

1. Jego centralne pytanie brzmi nie „jakie masz prawa?”, lecz „do czego jesteś przeznaczony?”. Eudajmonia — rozkwit, nie szczęście — to odpowiedź: pełne urzeczywistnienie tego, czym człowiek może się stać. W momencie, gdy cywilizacja przestaje zadawać to pytanie i zaczyna pytać wyłącznie o prawa, równość i bezpieczeństwo, już wybrała administrację zamiast życia.
2. Cnota nie jest regułą, której przestrzegasz. To nawyk, który sobie wpoisz – poprzez praktykę, poprzez właściwe otoczenie, poprzez wspólnotę, która naśladuje i nagradza doskonałość. Dlatego negatywna selekcja jest tak katastrofalna w kategoriach arystotelesowskich: nie tylko promuje niewłaściwych ludzi. Psuje sam mechanizm, dzięki któremu cnota jest przekazywana z pokolenia na pokolenie.
3. Człowiek jest zwierzęciem politycznym – nie w sensie, że powinien być rządzony, ale że jest ukonstytuowany przez swoją wspólnotę. Nie możesz rozkwitnąć samotnie. Ale konsekwencja jest równie precyzyjna: polis istnieje dla rozkwitu człowieka, a nie odwrotnie. W momencie, gdy państwo staje się celem, a obywatel środkiem, nie masz do czynienia tylko z złym rządem – masz odwrócenie naturalnego porządku.
4. Arystoteles skatalogował zepsucia każdej formy rządów: monarchia staje się tyranią, arystokracja oligarchią, politeja rządami motłochu. Wzór w każdym przypadku jest identyczny – władcy przestają rządzić dla wspólnego dobra i zaczynają rządzić dla siebie. To nie jest nowoczesne spostrzeżenie. To najstarsza obserwacja polityczna w tradycji zachodniej. Każdy system zawiera zalążek własnej korupcji. Pytanie zawsze brzmi: dla kogo to jest?
5. Phronesis — praktyczna mądrość — zdolność do słusznego osądu konkretnych sytuacji, bez podręcznika reguł. Biurokratyczne państwo systematycznie niszczy phronesis, zastępując osąd procedurą, mądrość posłuszeństwem, doświadczonego człowieka certyfikowanym. To arystotelesowskie wyjaśnienie, dlaczego klasa posiadająca credentials produkuje tyle błędnych decyzji z taką całkowitą pewnością siebie.
6. Uznał klasę średnią za fundament stabilnej republiki – balast, który zapobiega przewróceniu się okrętu ku oligarchii u góry lub rządom motłochu u dołu. Nie jako obserwację socjologiczną. Jako konieczność strukturalną. Zniszcz klasę średnią, a nie masz tylko nierówności – masz preconditions dla każdej tyranii, jaką kiedykolwiek opisał.
7. Zachód zastąpił Arystotelesa procedurą, użytecznością i prawami. Zyskał framework do zarządzania konfliktami, ale stracił słownictwo, by powiedzieć, czym jest dobre życie. System może optymalizować pod kątem PKB, równości rezultatów, wymiernego bezpieczeństwa – ale nie może ci powiedzieć, do czego jesteś przeznaczony. Arystoteles mógł. Każda cywilizacja, która zapomniała o tym pytaniu, odkryła w końcu, że ktoś inny chętnie odpowie na nie w jej imieniu.