Rzecz nie dotyczy dialogu pomiędzy ludźmi, nie dotyczy rozmów, a nawet sporów o prawdę w wymiarze materialnym. Rzecz dotyczy rozmowy z diabłem, a także “dialogu” z doktrynami negującymi Prawdę i zwalczającymi cywilizację łacińską (człowieka, rodzinę, kulturę, moralność).
Czy dialog z błędem ma sens?
Całość wypowiedzi ks. Kneblewskiego i jej sens bardzo mi się podoba, za wyjątkiem właśnie tego nieszczęśliwego sformułowania “dialog między prawdą, a błędem”, a tym samym za nieszczęśliwe uważam tytułowe pytanie.
Dialog jest prowadzony zawsze z osobami, a nie z błędami. Jeśli osoba błądzi to dialog ma na celu nawrócenie jej ku prawdzie. Dialog nie zapewnia sukcesu, ale daje szansę nawrócenia bliźniego, jego wyjścia z błędu. Pan Jezus w czasie gdy nauczał rozmawiał prawie zawsze “z błędami”. Ewangelizacja, która jest naszym zadaniem, też wymaga nawiązania dialogu z poganami, czyli “z błędami”. Zatem dialog z innymi osobami w błędzie, nie znającymi prawdy, nie tylko ma sens, ale jest nawet naszym zadaniem i misją.
Trudne jest dla mnie rozeznanie, kiedy nie należy prowadzić dialogu. Pan Jezus pojmany przez faryzeuszy i fałszywie oskarżany nie wdawał się z nimi w dialog. W rozmowie z Piłatem też nie był zbyt rozmowny. Czyli z osobami fałszywymi, o zatwardziałych sercach i troszczącymi się głównie o swój stołek, chyba dialog nie ma sensu.
Ja “błąd” w tym kontekście rozumiem jako doktrynę antychrześcijańską, totalitarną, herezję prezentowaną przez faryzeuszy albo fanatyków.
Wydaje mi się, że Chrystus nie prowadził współczesnego dialogu. Rozmawiał, okazywał miłość, uzdrawiał, nauczał. Osobiście uważam, że dialog nie ma sensu. Szacunek, miłość, okazywanie pomocy, zwykła rozmowa nie są dialogiem.
Odnoszę wrażenie, że współczesny dialog jest często zapalaniem ogarka diabłu.
Każdy niewierzący jest naszym bliźnim, a naszym nieprzyjaciołom jeżeli potrafimy, powinniśmy błogosławić i okazywać miłość, co nie jest równoznaczne z udziałem w ich ideologicznych lub “religijnych” bachanaliach.
W przypadku ludzi np. opętanych bardziej wskazana jest chyba modlitwa niż tolerancyjny dialog. Tak to rozumiem.
Przed Soborem Watykańskim II Kościół był zamknięty w zamku z kości słoniowej, trzymając twardo depozyt wiary, ale nie prowadząc zupełnie dialogu ze światem zewnętrznym, przez co przestał pełnić swą misję ewangelizacyjną. To nie było dobre. Ta misja jest zadaniem zleconym nam przez samego Pan Jezusa. Nie da się jej wykonać bez prowadzenia dialogu.
Mam jednak nowe przemyślenia w sprawie tytułowego pytania, czy prowadzić dialog. Nie da się dać jednej ogólnej odpowiedzi – tak lub nie – bo to jest kwestia zależna od kilku czynników:
1. tematu dialogu
2. postawy jednej strony
3. postawy drugiej strony
4. celu dialogowania
Gdy dialog dotyczy jakiegoś naukowego problemu, celem powinno być poznanie prawdy. Obie strony powinny zgadzać się co do tego celu i wtedy nawet obie strony mogą być w błędzie, więc używając sformułowania ks. Kneblewskiego wtedy błąd dialoguje z błędem i to ma sens!
Załóżmy, że tematem dialogu są prawdy wiary, jedna strona jest katolikiem, a druga poganinem lub heretykiem. Sens podjęcia dialogu zależy od postawy pogania, czy chce nas tylko atakować, czy również słuchać. Zależy także od postawy katolika, zależy od jego przygotowania do rozmowy, zdolności do prowadzenia dialogu z takim właśnie poganinen/heretykiem, i bardzo zależy od celu dialogowania. Celem musi być pozyskanie drugiej strony dla Chrystusa, a nie szukanie jakiegoś kompromisu.
Teraz przykłady. Ks. prof. Guz prowadził dialog na konferencjach protestanckich z najwyższymi autorytetami świata protestanckiego i czynił to w taki sposób, że otrzymywał od uczestników owacje. Jego rozmowy z tymi ludźmi owocowały konwersjami na katolicyzm, dzięki temu, że głoszona w dialogu prawda o Bogu została poznana i przyjęta przez drugą stronę. Nie każdy może taki dialog prowadzić. Trzeba mieć odpowiednie przygotowanie i właściwy cel – głoszenie prawdy i pozyskanie drugiej osoby dla prawdy. Niedopuszczalne jest np. wspólne świętowanie z protestantami 500-ej rocznicy reformacji i prowadzenia dialogu w tym celu, aby to tragiczne wydarzenie w naszych dziejach uczcić, ale dialog nastawiony na bezkompromisowe głoszenie prawdy w celu pozyskania heretyka dla prawdy ma sens.
Mam w rodzinie Świadka Jehowy, z którym kilka razy do późnych godzin nocnych rozmawialiśmy na tematy wiary. Dialogi z nim rozwijały mnie dlatego, że zmuszały do wysiłku, szukania argumentów na obronę prawdy i wiary katolickiej, przy okazji dzięki Bogu tylko wzmocniły moją własną wiarę. Kilkakrotnie rozmawiałem z ŚJ, którzy odwiedzali mnie w domu, bo byłem ciekaw ich sposobu myślenia i argumentacji oraz miałem nadzieję na użycie z mojej strony takich argumentów, które ich przekonają, albo wzbudzą choćby zwątpienie w to, co głoszą. Od kilku lat omijają już mój dom szerokim łukiem :-) Chyba muszą prowadzić jakieś swoje kartoteki ;-) Taki dialog też ma sens, bo są świadectwa Świadków nawróconych na wiarę katolicką (potem bardzo angażują się w obnażanie działalności ŚJ), ale do rozmowy z ŚJ trzeba być przygotowanym, wiedzieć z kim ma się do czynienia i po co się rozmawia, więc większość katolików nie powinna takiego dialogu podejmować.
Jeszcze inny przykład, może ekstremalny. Nawet dialog z demonem jest możliwy i potrzebny, ale może go podejmować tylko egzorcysta, czyli osoba z odpowiednim przygotowaniem i wsparciem. Celem tego dialogu z kolei nie jest nawrócenie demona, lecz wypędzenie, aby ratować jego ofiarę.
Podsumowując, odpowiedź, czy prowadzić dialog “z błędem” zależy od postaw obu stron dialogu i celu, jakiemu ten dialog służy.
Ciekaw jestem, czy się z tym zgodzisz:
Dialog ma sens o tyle, o ile nie rezygnujemy z mówienia prawdy – całej prawdy, czyli tyle prawdy, ile znamy :-)
Uważam, że mówienie prawdy to podstawa, ale nie trzeba mówić całej prawdy, często nie należy, a w pewnych okolicznościach mówienie prawdy może być nawet grzechem! Dlatego to nasze mówienie prawdy trzeba trzymać w ryzach roztropności :-)
Oczywiście są wyjątki, które potwierdzają regułę. Np. jeżeli bandyci szukają kogoś, aby go zabić, nie powiem im całej prawdy.